دكتر مجتبی بشردوست:

تفكر انتقادی در جامعه‌ای رشد می‌كند كه بسترهای لازم فراهم باشد

منتقد ادبیات گفت: نقد، مولود تفكر انتقادی است. اگر در جامعه‌ای تفكر انتقادی نباشد، نقد نیز وجود نخواهد داشت. تفكر انتقادی در جامعه‌ای رشد می‌كند كه بسترهای لازم برای نقد فراهم آید. در جامعه‌ی استبدادی نه تنها نقد رشد نمی‌كند، بلكه آسیبی جدی به آن وارد می‌شود.

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه‌ی زنجان، دكتر مجتبی بشردوست اظهار داشت: در ادبیات و نقد ادبی همیشه مسأله‌ی نسبیت مطرح است و علت آن هم این است كه جهان همواره در حال تغییر و تحول است.

وی كه در چهل و سومین جلسه‌ی گروه ادبیات عصركتاب اداره‌ی‌کل امور کتابخانه‌های عمومی استان زنجان در خصوص "آسیب‌شناسی نقد ادبی در ایران" در تالار اجتماعات كتابخانه‌ی عمومی سهروردی سخن می‌گفت، افزود: نقد تقریب و تبدیل حس به معیار است. گام اول در نقد، تأثیری است كه در خواننده ایجاد می‌شود و تا زمانی كه این حس زیباشناختی به وجود نیاید قدم‌های بعدی برداشته نمی‌شود.

دكتر مسعود بیات:

رادیكالیزه شدن دكترین اسلام

مهم‌ترین عامل در شكل‌گیری انقلاب بود

مؤلف كتاب انقلاب اسلامی در زنجان،‌ گفت: رادیكالیزه شدن دكترین اسلام و تفسیرها و تأویل‌های جدیدی كه جنبه‌ی ضد سلطنت و طاغوت داشتند،‌ از مهم‌ترین عوامل در شكل‌گیری انقلاب اسلامی ایران بودند. توسل به نیروهای مذهبی، ‌در آن مقطع زمانی، سبب پیدایش موج بیداری در بین مردم ایران شد.

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)‌ منطقه‌ی زنجان،‌ دكتر مسعود بیات در ادامه افزود: به دو دلیل به نقش نیروهای مذهبی در این كتاب پرداخته‌ام. اول، رسالت مركز اسناد انقلاب اسلامی، زیرا كه این مركز از یك طیف مذهبی می‌باشد. دوم، باور شخصی‌ام كه رویكرد به گروه مذهبیون داشته‌ام، زیرا حتا نیروهای غیرمذهبی كه در انقلاب اسلامی 57 سهیم بودند، ‌روكش و پوششی مذهبی داشتند كه این امر در اسنادی كه به دست آورده‌ام، كاملاً‌ مشهود است.

در جست‌وجوی دموکراتیک‌ترین قالب ادبی

در نقد «كوتاه‌ترین داستان» اثر «استنلی بابین»، ترجمه‌ی مهران مرتضایی

چهل و دومین نشست گروه ادبیات عصر كتاب زنجان، عصر روز چهارشنبه هشتم اسفندماه در نقد كتاب «كوتاه‌ترین داستان» اثر استنلی بابین با ترجمه‌ی مهران مرتضایی مترجم و داستان‌نویس زنجانی در تالار اجتماعات كتابخانه‌ی سهروردی برگزار شد.

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه‌ی زنجان، مهدی جلیل‌خانی، مجری جلسه، در ابتدا توضیحاتی را پیرامون هنر مینی‌مال ارائه داد و گفت: هنر مینی مال، حدوداً از دهه‌ی 1960 میلادی و پس از جنگ جهانی دوم، در آمریكا شكل گرفت. مینی‌مالیسم در هنر نقاشی عموماً ‌از اشكال ساده‌ی هندسی تشكیل شده است كه در آن مقدار محدودی رنگ مشاهده می‌شود.

در معماری مینی‌مال نیز دیوارها بدون كوچك‌ترین انحناء و جزئیات ساخته می‌شوند و سعی می‌شود كه با کم‌ترین امكانات بیش‌ترین بهره برده شود.

جلیل خانی ادامه داد: اصولاً فلسفه‌ی مینی‌مالیستی با روی آوردن به کم‌ترین امكانات زندگی و ساده بودن، بنیان نهاده شده است. در ادبیات نیز این تأثیر بسیار جذاب‌تر و واضح‌تر است؛ نویسنده با پرهیز از پرداختن به موارد غیرضروری، به خواننده این امكان را می‌دهد كه در بسیاری از موارد، داستان را با افكار شخصی خویش درك كند و مسیر را برای ادامه‌ی داستان، انتخاب كند.

او در پایان با بیان تعاریف مختلف از داستان کوتاهِ کوتاه یا مینی‌مال، از این قالب با عنوان دموکرات‌ترین شکل ادبی نام برد چراکه در ایجاز خود به خواننده احترام می‌گذارد. وی افزود: در روزگار کم‌حوصلگی‌ها و مشغله‌ها این ایجاز و مختصرگویی نیاز زمانه‌ی امروز است.

خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): چهل و دومین جلسه‌ی گروه ادبیات عصركتاب اداره‌ی کل امور كتابخانه‌های عمومی استان زنجان به نقد كتاب«كوتاه‌ترین داستان» اثر «استنلی بابین» اختصاص می‌یابد.

مهدی جلیل‌خانی،‌ سرگروه ادبیات عصركتاب اداره‌ی كل امور كتابخانه‌های عمومی استان زنجان، درگفت‌و‌گو با خبرگزاری كتاب ایران(ایبنا)، در این‌باره گفت: این كتاب در سال 1381 از سوی نشر سالی با شمارگان 2200 نسخه منتشر شده است و 130صفحه دارد. دلیل انتخاب این اثر برای معرفی و نقد در حضور جوانان علاقه‌مند زنجانی، سبك خاص نگارش كتاب است كه در حوزه‌ی داستان مینی‌مال جای می‌گیرد.

وی افزود: داستان‌های این كتاب صفر، دو،‌ چهار، هشت، 16، 32 و 64 كلمه‌ای هستند. مترجم این كتاب مهران مرتضایی، از صاحب‌قلمان زنجانی مقیم استرالیا، دارای درجه كارشناسی ارشد ادبیات نمایشی است.

جلیل‌خانی ادامه داد: در جلسه‌های گروه ادبیات عصر كتاب، منتقد خاصی وجود ندارد و علاقه‌مندان به شیوه‌ی آزاد درباره‌ی آثار مورد بحث نظر می‌دهند. معرفی شاعران و نویسندگان توانا ولی گمنام زنجان، هدف اصلی برنامه‌های نقد كتاب این گروه است.

علاقه‌مندان به شركت در این جلسه‌ی نقد می‌توانند ساعت 17 روز چهارشنبه (‌هشتم اسفندماه) در سالن اجتماعات کتابخانه‌‌ی عمومی سهروردی زنجان حاضر شوند.

مرکزشکنی و لذت از گره‌افکنی

در نقد مجموعه داستان طبقه‌ی همكف، یوریك كریم مسیحی

چهل و یكمین نشست گروه ادبیات عصر كتاب اداره‌ی کل امور کتابخانه‌های عمومی استان، در تالار اجتماعات كتابخانه‌ی سهروردی زنجان، در نقد كتاب «طبقه‌ی همكف» اثر یوریك كریم‌مسیحی برگزار شد.

محمد فضلی مجری این نشست بود و محمود مرادی از داستان‌نویسان زنجانی، اولین سخنران این جلسه‌ی نقد. مرادی گفت: از یوریك كریم‌مسیحی تا كنون سه كتاب با نام‌های "شب سپیده می‌زند"، "طبقه‌ی همكف" و "رویا، خاطره، شادی و دیگران" به چاپ رسیده است كه از این میان "شب سپیده می‌زند" در مورد نقد عكس و فیلم و دو كتاب دیگر، مجموعه داستان‌های كوتاه هستند. كتاب طبقه‌ی همكف در سال 8۲ توسط نشر قصه به چاپ رسید. این مجموعه شامل ده داستان كوتاه است كه در سال 83، نامزد انتخاب بیست و دومین دوره‌ی كتاب سال در بخش داستان كوتاه گردیده است.

مرادی در خصوص داستان اول این مجموعه، با نام رگبار، گفت: «قطع ارتباط شخصیت اصلی داستان با جهان خارج، نه چنان است كه قطع ارتباط شخصیت‌ها در داستان‌های موفقی مثل "زمان از دست رفته"‌ی مارسل پروست، باورپذیر به نظر می‌آید، و نه آن‌چنان که در داستان‌هایی چون "تاریكخانه"‌ی صادق هدایت آمده است، به وضوح و درستی روایت می‌شود».

وی افزود: «تمام داستان‌های این مجموعه از درون مایه‌ای ارزشمند بهره‌ برده‌اند ولی به اندازه‌ای كه شایسته این درون‌مایه‌هاست پردازش نشده‌اند».

4 نفر با شكلك‌های تاریخی

نمایشنامه‌ی "شكلك" در گروه ادبیات عصر كتاب زنجان نقد شد

گلشید کریمیان

می‌خواهند شكلك دربیاورند اما این یك بازی لجبازانه‌ی بچگانه نیست. این بار چند نفر آمده‌اند كه به روح تاریخ شكلك در بیاورند و یا شاید هم شكل و شمایل خود را در بستری واقعی طوری به نمایش بگذارند كه لایه‌های زیرین جامعه را به نقد بكشند.

سیاست، تاریخ و شرایط اجتماعی با شكلك‌هایی كه چهار تا آدم از دو قرن متفاوت درمی‌آورند روی صحنه می‌رود. این صحنه‌ها روی صفحه نوشته می‌شود تا نمایشنامه‌ی شكلك را نغمه ثمینی متولد كند. "شكلك" نمایشنامه‌ای است كه نویسنده‌اش در یادداشت خود آن را كودكی می‌شمارد كه در سال 82 به دنیا آمده است. یك موجود معلول بدون دست و پا كه به سختی نفس می‌كشید. او تنها یك قلب داشت كه نامنظم می‌زد و یك جفت چشم كه با زبان بی‌زبانی می‌گفت نمی‌خواهد بمیرد. نویسنده و كارگردان تصمیم می‌گیرند پای این موجود ناقص بایستند. آن را بازنویسی كنند تا "شكلك" روی صحنه برود.

برج شعرهای تاریخی

در نقد و معرفی مجموعه‌ی شعر "من از كنار برج بابل آمده‌ام"، رؤیا زرین

نوشین ابراهیم‌نیا

سی و هشتمین جلسه‌ی گروه ادبیات عصر كتاب مدیریت امور كتابخانه‌های عمومی استان زنجان عصر روز هفدهم شهریورماه در تالار اجتماعات كتابخانه‌ی سهروردی زنجان برگزار شد.

در این نشست، به نقد كتاب "من از كنار برج بابل آمده‌ام"، مجموعه‌ی شعر رؤیا زرین، با حضور منتقدان و نویسندگان زنجانی پرداخته شد.

در ابتدای این آیین نقد، مهدی جلیل‌خانی كه اجرای برنامه را نیز بر عهده داشت، با مروری بر رویداد‌های فرهنگی، یاد و نام كتیبه‌نگار، مركب‌ساز و خوشنویس برتر زنجانی، مرحوم جواد میرمحمدرضایی را گرامی داشت و درباره‌ی شاعر این مجموعه گفت: «رؤیا زرین متولد 1350 از شاعران دهه‌ی هفتاد است كه با اولین مجموعه‌ی شعرش، "زمین به اوراد عاشقانه محتاج است" خود را به عنوان یكی از شاعران زن نوگرا مطرح كرد».

صبح خواب مانده است

در نقد و معرفی كتاب "صبح خواب مانده است"

مجموعه‌ی شعر شاعر زنجانی حسین نظریان

نوشین ابراهیم‌نیا

سی و هفتمین جلسه‌ی گروه ادبیات عصر كتاب مدیریت امور كتابخانه‌های عمومی استان، عصر روز چهارشنبه هفدهم مردادماه در محل تالار اجتماعات كتابخانه‌ی سهروردی زنجان، به نقد و معرفی مجموعه‌ی شعر شاعر زنجانی حسین نظریان، گذشت.

"صبح خواب مانده است" اولین مجموعه‌ی شعر این شاعر زنجانی است كه به تازگی در 62 صفحه با تیراژ 1100 نسخه توسط نشر شولا روانه‌ی بازار نشر گردیده است.

در ابتدای این آیین نقد، مهدی جلیل‌خانی كه اجرای آن را بر عهده داشت، با مرور برخی رویدادهای روز از جمله روز خبرنگار و تعطیلی و توقیف نشریات و ادامه‌ی آزار و تعقیب روزنامه‌نگاران، خبرنگاران و وبلاگ‌نویسان، به تعریف و تاریخچه‌ی غزل فارسی پرداخت، چرا كه مجموعه‌ی شعر مورد نقد نیز با عنوان مجموعه‌ی غزل انتشار یافته است.

وی با خواندن غزلی از سعدی، درباره‌ی غزل فارسی گفت: «منظور از غزل فارسی، گونه‌ای از شعر است كه به لحاظ شكل و قالب، مصراع اول بیت نخستین (مطلع) با مصرع دوم همان بیت و سایر بیت‌ها هم‌قافیه باشد و در یكی از بحرهای شعری یا وزن‌های عروضی سروده شود. مجموعه‌ی ابیات آن 13-6 بیت و از لحاظ درون‌مایه نیز به بیان حالات بزمی و عواطفِ غنایی و درونی شاعر می‌پردازد».

جلیل‌خانی در بیان معنای كلمه‌ی غزل در فرهنگ‌های فارسی، از آن به عنوان رشتن و ریسمان یاد كرد كه مجازاً در معنایِ سخن گفتن با زنان و در وصف آنان، عشقبازی، حكایت كردن از عشق و عوالم جوانی و سرودن و... نیز آمده است.

او خلاصه كرد: «غزل، شاخص‌ترین نوع شعر است كه با بیانی لطیف و زبانی فشرده، حاوی مضمونی عاشقانه و غنایی است و از احساس خصوصی و درونی شاعر حكایت دارد».

به تازگی کتاب «لالایی با شیپور» (گرین‌گویه‌ها و ناگفته‌های احمد شاملو، ایلیا دیانوش، تهران: مروارید، 1385) را دست گرفته‌ام. به گمانم زیباترین و کامل‌ترین کتاب از شاملوست، برای شناختِ بی‌واسطه‌ی اندیشه‌های این غول زیبای شعر و فرهنگ معاصر فارسی.

پیش‌تر کتابی دو جلدی از ع. پاشایی با عنوان «نام همه‌ی شعرهای تو» (تهران: ثالث، 1378) در تلاش برای همین مقصود از شناسایی شاملو، منتشر شده بود اما به عقیده‌ی من چندان به توفیق ایجاز و بازیابی ساده و سریع به هر موضوع و آموزه، دست نیافته بود.

کتاب ایلیا دیانوش را پیش از چاپ در شماره‌ی دوم از فصلنامه‌ی اشراق معرفی کرده بودم اما با دیدن آن حسابی شوکه شدم. کار شسته رفته و چشمگیری است که از خواندن‌اش سیر نخواهم شد.

اگرچه خانواده و دفتر نظارت بر حفظ و نشر آثار شاملو، پس از نشر بعضی از این گزین‌گویه‌ها و معرفی‌نامه‌ی آن در سایت رسمی بنیاد، حرف‌اش را در تأیید آن پس گرفت، و پس از چاپ این کتاب، از این اقدام با لفظ "کتابسازی" یاد کرد و عنوان ناگفته‌های شاملو را بر آن نادرست خواند و بر حقانیت‌اش شک کرد، اما به نظر می‌رسد آن‌چه در این کتاب اتفاق افتاده، نظری است متفاوت به مقالات، گفتگوها، سخنرانی‌ها، یادداشت‌ها و هر آن‌چه این شاعر انسان‌مدار از خود به یادگار نهاده است؛ و البته با سویه‌ای مخاطب‌محور و کنش‌مند که سخنان و آموزه‌های این بزرگمرد عرصه‌ی شعر و روشنفکری ایران را پرتوی باریک و روشن افکنده است، تا از این دریای بی‌نظیر شعر و روشنفکری، هر کس به فراخور خویش، توشه‌ای برای دوست داشتن و زندگی بگیرد و حظ کند.

من یکی، در این 40-30 صفحه‌ای که از کتاب خوانده‌ام، به نکات ریز و زیبایی برخورده‌ام که ذائقه‌ی ایجاز پسندم را حسابی سیراب کرده. دفترچه‌ها و سالنامه‌های من از گزیده‌هایی از این دست، تکه‌هایی مؤثر، چکشی، کنش‌مند و جملات قصاری که از هر کتاب دیده و خوانده‌ام، پُر است.

این کتاب از آن دست کتاب‌هایی‌ست که حسرت نوشتن و گردآوری‌اش را برای هوشنگ گلشیری و اسماعیل خویی داشته و دارم (از منوچهر آتشی نگفتم چون می‌دانم که دیانوش از او هم کتابی بدین سیاق در دست انتشار دارد).

ایلیا دیانوش جز این مجموعه برای دیگر شاعران بزرگ معاصر ایرانی نیز، گزین‌گویه‌هایی به همین سبک گردآورده که دلم لک زده برای خواندن‌شان. گویا پیش از این کتاب فقط گزین‌گویه‌های فروغ فرخزاد منتشر شده است. بی‌تابم و می‌دانم که در این روزهای خالی بودن‌ام، جان می‌دهد خواندن این جور کتاب‌ها از حسرت‌انگیزترین و آزانگیزترین شاعرانِ همه‌ی زندگی‌ام.

دَم دیانوش (م. ع. دیانتی‌زاده) گرم!

چندتایی از این گزین‌گویه‌ها را که بخوانید، روح‌تان تازه می‌شود؛ پس پیشکش‌تان:

نقدِ خودشیفتگی خودشكوفا

در نقد و معرفی كارنامه‌ی نویسندگی ابراهیم گلستان

با نگاهی به كتاب "نوشتن با دوربین"

سی و ششمین نشست گروه ادبیات عصر كتاب عصر روز چهارشنبه سیزدهم تیرماه در سالن اجتماعات كتابخانه‌ی سهروردی زنجان به همت مدیریت امور كتابخانه‌های عمومی استان برگزار شد.

در این جلسه كه به نقد و معرفی كارنامه‌ی نویسندگی ابراهیم گلستان، داستان‌نویس، منتقد، فیلمساز و از چهره‌های برجسته‌ی روشنفكری ایران اختصاص داشت، كتاب "نوشتن با دوربین" گفت‌وگوی صریح پرویز جاهد با این نویسنده‌ی 85 ساله مقیم لندن به بحث و بررسی گذاشته شد.

در ابتدای این آیین نقد، مهدی جلیل‌خانی كه اجرای آن را برعهده داشت با اشاره به برگزار نشدن نشست گروه ادبیات در خردادماه گذشته گفت: «قرار بود روز شانزدهم خردادماه دكتر محمد روشن مصحح و نسخه‌نویس برجسته‌ی ایرانی كه به تازگی از ایتالیا به ایران بازگشته، در موضوع افسانه‌ها و قصه‌های عتیق در عصر كتاب زنجان به سخنرانی بپردازد اما متأسفانه ایشان به علت مشغله‌ی كاری و كهولت سن از حضور در این جمع صرف‌نظر كردند و به این ترتیب گروه ادبیات در این ماه جلسه‌ای برگزار نكرد.»

مهدی جلیل‌خانی سپس در بیان دلیل انتخاب كتاب نوشتن با دوربین برای نقد و بررسی كارنامه‌ی نویسندگی ابراهیم گلستان گفت: «همواره و به ویژه در شرایط حاضر، نقد صریح و شفاف مورد نظر اعضای انتخاب‌كننده‌ی كتاب در گروه ادبیات عصر كتاب بوده و هست كه در سایر گروه‌های عصر كتاب كمتر به آن بها داده می‌شود، اما در این كتاب نمونه‌ی واقعی نقد عریان به چشم می‌خورد.»

او خطاب به حاضران تأكید كرد: «مطمئن باشید اگر در این جلسات، نقد صریح و دردهای فرهنگی ـ اجتماعی گفته نشود، در هیچ كجا نیز گفته نخواهد شد.»

ذره‌بینی بر زخم جامعه

در نقد و معرفی مجموعه داستان ”چوب‌خط“ نوشته‌ی محسن فرجی

فاطمه ابوترابیان

سی و پنجمین جلسه‌ی گروه ادبیات عصر كتاب كه با اولین جلسه‌ی آن در سال 86 همزمان شده بود، عصر روز یكشنبه سی‌ام اردیبهشت ماه در سالن اجتماعات كتابخانه‌ی سهروردی زنجان برگزار شد.

در این نشست منتقدان و نویسندگان به نقد و معرفی مجموعه داستان تازه‌ی محسن فرجی با نام ”چوب‌خط“ پرداختند. در ابتدای این نشست مهدی جلیل‌خانی مجری برنامه با خواندن برش‌هایی از داستان‌های این مجموعه، توجه حاضران را به نوع نثر و فضاهای داستانی نویسنده جلب كرد و سپس به معرفی كوتاه محسن فرجی پرداخت.

جلیل‌خانی گفت: «محسن فرجی متولد 1351، اصالتاً اهل قزوین است. لیسانس روانشناسی از دانشگاه تهران دارد و از سال 1369 تا 1376 به شاعری و همكاری با نشریات محلی قزوین روی آورده و از سال 1376 كار داستان‌نویسی را پی گرفته و در تهران با روزنامه‌های سراسری به حرفه‌ی روزنامه‌نگاری پرداخته است.»

در معرفی مجموعه شعر «صبح خواب مانده است» حسین نظریان، شاعر زنجانی

حسین نظریان متولد 1363 زنجان است. غزل‌نویس جوانی كه همواره نگاهی نو به قالب كهن غزل داشته و هنوز از این كهنه‌میراث به دنبال كشف و استحصال ظرفیت‌ها و نوبرداشت‌های شاعرانه‌ی شهری است؛ مدرن و این‌جایی، كه از خط و خال زن و زمانه‌ی حافظ و اخلاف و اسلاف‌اش هم، روزبه‌روز در حال فاصله‌گیری، تكامل و تطوری لذت‌بخش‌تر است.

حسین نظریان اما این روزها مذاق غزل‌پردازش كه پیش‌تر در چرخه‌ی چاپ و نشر، و تیغ كین‌ورز سانسور تلخ شده بود، با چاپ اولین مجموعه‌ی شعرش "صبح خواب مانده است"، اندكی شیرین شده است.

حسین می‌كوشد تا همچون حسین منزوی، استاد غزل‌پرداز زنجانی، با تجربه‌هایی نو در تغزل فارسی، راهی به افق‌هایی دست نیافته و ناآزموده بیابد، كه در این مجموعه نیز رنگ و بویی از چنین تلاش‌ها و ممارست‌هایی می‌توان یافت و دریافت.

نظریان كه از اعضای كوشای انجمن ادبی اشراق زنجان است، این اولین مجموعه شعرش را "به سوره‌ی سیمای پدر و آیه‌های مهربانی مادر"اش تقدیم كرده و از قول ناتالی ساروت آورده كه: "من جز آن‌چه نوشته‌ام، نیستم."

"صبح خواب مانده است" در 62 صفحه با 48 غزل و با كیفیت چاپ عالی توسط نشر شولا در تهران، هفته‌ی گذشته در شمارگان 1100 نسخه به بازار كتاب زنجان راه یافت و اكنون با قیمت 1000 تومان در دسترس علاقه‌مندان بازار بی‌رونق شعر قرار گرفته است.

با امید به چاپ مجموعه شعرهای دیگری از حسین نظریان، گفتنی است كه گروه ادبیات عصر كتاب زنجان كه با همكاری مدیریت امور كتابخانه‌های عمومی استان به نقد كتاب‌های تازه‌ی ادبی می‌پردازد، به زودی قصد دارد تا مفصل‌تر به نقد و معرفی این مجموعه شعر تازه از نویسنده‌ی همشهری، بنشیند.

با هم شعری از مجموعه غزل "صبح خواب مانده است" می‌خوانیم: