ما را اسیر ِ دین ِ که کردی، خدای ما؟!
تا چیست پاسخ  ِ تو به چون و چرای ما؟!
ما را ز بامداد ِ تو می‌بود دین ِ خویش،
آورده زردهشت ِ سپنتا برای ما:
دینی که، با طلوع  ِ نخستین ِ آفتاب،
روشن شد از فروغ  ِ وی اندیشه‌های ما:
دینی که بر سه نیک ِ اهورایی‌ی تو در
پندار و گفت و کرد بُوَد رهنمای ما؛

دینی که، با طلوع ِ نخستین ِ آفتاب،
روشن شد از فروغ ِ وی اندیشه‌های ما:
دینی که رهنمای ِ پدر در پدر، که هیچ،
بوده‌ست رهنمای نیا در نیای ما؛

سعدی به حق نمونه‌ی برجسته‌ی روح لطیف، نکته‌سنج و خیرخواه ایرانی است. او در اواخر قرن هفتم هجری در شیراز درگذشت.

اگر تو فارغی از حال دوستان یارا

فراغت از تو میسر نمی​شود ما را.

چرا نظر نکنی یار سروبالا را؟

مَجال نطق نماند زبان گویا را.

خدای من!

               به جهنم اگر بَری تو مرا،

نَپرسمت که چرا:

به شرطِ آن‌که نباشد

                              بدان کجا که منم،

عَدوی شور و شعور من،

                               این

نبوده بوده‌یِ پُر های و هوی،

                                    این،

نَمرده مرده‌یِ پُر گوی:

                         شیخ ِ هرزه‌دَرا.

کیهانِ درد، اسماعیل خویی،

آتلانتا: فروردین 1382، ص 107

هر چقدر خودت را از آفتاب پنهان کنی

هر چقدر که پنجره‌ها را ببندی

هر چقدر که پشتِ دیوارها پناه بگیری

هر چقدر که چشمانت را ببندی

بالأخره کسی تو را پیدا می‌کند

هر چقدر که اسم آدم‌ها را از دفترت خط بزنی

هر چقدر که سیم‌های تلفن را بکشی

هر چقدر که عکس‌های قدیمی را پاره کنی

بالأخره کسی پیدا می‌شود،

که تو را پیدا کند...

پشتِ یک پنجره

یا تهِ یک کوچه

و یا مچاله در میانِ یک عکس ِ کهنه

آخرِ سر،

           کسی تو را پیدا می‌کند...

25 دقیقه مهلت،

شِل سیلور استاین، چیستا یثربی

تهران: نامیرا، چاپ دوم، بهار 1384، ص 16

شنیدم باز هم گوهر فشاندی

که روشنفکر را بزغاله خواندی

ولی ایشان ز خویشانت نبودند

در این خط جمله را بی‌جا نشاندی

سخن گفتی ز عدل و داد و آن را

به نان و آب مجانی کشاندی

از این نَقلت که همچون نٌقل تَر بود

هیاهـو شد عجب توتی تکاندی

سخن‌هایت ز حکمت دفتری بود

چه کفترها از این دفتر پَراندی

ولیکن پول نفت و سفره‌ی خلـق

ز یادت رفت و زان پس لال ماندی

سخن از آسمان و ریسمان بود

دریغا حرفی از جنگل نراندی

چو از بزغاله کردی یاد ای کاش

سلامـی هم به میمون می‌رساندی!

منبع: خبرنگار روز

خدا

ــ به جانِ خودم ــ

                    باید خیلی بیکار باشد

                                  یا آزار داشته باشد

که هی، همین‌جور، جاسوس‌وار،

به کار تک‌تکِ ما مردم

                     کار داشته باشد.

اسماعیل خویی

بر بام آه، فروردین 1382/ آوریل 2003

صفحه‌ی 57

مثل بوی کبوتری تو،

مثل خاموشی‌یِ زلالِ او،

مثل رنگین‌کمانِ دور گلویش،

مثل گرمایِ زیر بالِ او.

سَر پروازهایِ دور ندارم

                               دیگر؛

و همین آسمانِ کوچکِ آبی بَسَم است.

جایِ چنگالِ باشه بر گلو دارم

بی‌دروغ و

بی‌دریغ باد

مرهم بویِ تو.

بعد،

دارکوبی خواهم شد:

لانه‌یِ بوسه‌بَفتِ من

انحنای گلویِ تو.

زین سایه‌سار پربرگ، اسماعیل خویی،

نشر نگاه، 1384، تهران، ص 88.

فاصله (1)

گِرداب ِ پُرآبی در آغوش تشنه‌ام

به کسوت ِ یاد ِ آفتاب پاییزی.

و من در انتظارت

                        چون غروبی غمگین

رسوب ِ دره‌ی ِ متروک ِ این افق.

شهریور 79

﷼

فاصله (2)

زیتون‌زار ِ خشک ِ تشنه‌ی ِ پاییزی،

مبدأ خوبی‌ست

برای کوچ پرنده‌های ِ مهاجر.

تندباد ِ منجیل، همه‌ی ِ راه‌ها را بلد است.

گم نمی‌شود پرنده،

چه ایلاتی باشد:

                         بلدچی ِ راه،

چه اهل ِ قشلاق.

آذر ۸۰

ای کز تو به جز زخم زبانم نرسد!

افکنده به تنبان تو ککِ حِقد و حسد

هزل تو دمی دماغم آزارد و بس:

انگار که در باد الاغی بچُسد!

اسماعیل خویی

 نَرمایِ دست، نهاده بر چشم

اُریب نگاه می‌کند:

ملافه‌های لال ِ عرق‌کرده‌یِ بی‌حال

سُم‌ضربه‌های وحشی ِ باران ِ دور

از هر طرف

               ــ به سمتِ در چارتاق...

﷼

یکی نمی‌بیند:

چکه‌یِ خونِ دروغ

بر سنگفرش ِ تنهایی.

م. ج.

خرداد 1386

محمدعلی بهمنی

نشسته‌اند ملخ‌های شک، به برگ یقین‌ام

ببین چه زرد مرا می‌جوند ــ سبزترین‌ام!

ببین چگونه مرا ابر کرد خاطره‌هایی

که در یکایک‌شان می‌شد آفتاب ببینم.

شکستنی شده‌ام اعتراف می‌کنم، اما...

ز جنس شیشه‌ی عمر توام، مزن به زمین‌ام!

برای پَر زدن از تو، خوشا مَرام عقابان

کبوترانه چرا باید از تو دانه بچینم.

نمی رسند به هم دست اشتیاق تو و من

که تو همیشه همانی، که من هماره همین‌ام.

با درد و اشک می‌نویسم این تکه از شعر اسماعیل خویی را. خوابم نمی‌برد این شب‌ها از خواندن شعرهای تازه به دست آمده‌ی خویی: زین سایه‌سار پُر برگ، گزیده‌ی اشعار اسماعیل خویی، تهران 1384، نشر نگاه.

من سال‌های خاطره‌انگیزی با شعر و صدای مسحور کننده‌ی او داشته‌ام. از او بیش‌تر خواهم نوشت. این بُرش را هم از شعر ِ «غزلواره‌ی اندیشیدن به عشق» صفحه‌ی 305 همان کتاب زده‌ام. دیر زیاد و سرش خوش! به جان دوست همه‌تن شعرم کرده این روزها. تنهایی‌ام را عمیق‌تر و بی‌واسطه‌تر می‌یابم. مرا یاد روزهای رشک و حسرت‌ام انداخته که هنوز هم خلاص‌اش نیستم.

همیشه اندیشیدن به عشق مرا غمگین می‌کند:

خدای من!

اگر که زیبایی شکل ِ دیدنی ِ راستی است،

چراست

و از کجاست

که روی دوست

ــ همین که چشم درون را برهنه می‌کنی

                                   از عینک ِ فریب ِ تمنای پوست ــ

دروغ ِ رنگینی از کار در می‌آید:

ــ چگونه گویم؟ ــ

                     خواب ِ خُرمی از یک پگاهِ بهاری

و یا

خیال‌واره‌ای از یک رنگین‌کمان

که از سرایش ِ غمشادی

                    در بلوره‌ی اشکِ تو بوده است،

نه از همایش ِ باران و آفتاب،

                              آری،

که چتر زیبایش

                   برمی‌گشوده است:

نقاب ِ ناپایایی از نگاره‌ی یک نوشخند

بر اخم زخمی ِ این پُر چرک و پُر چروک‌ترین آسمان.

هر صبح

که بیایی و بنشینی برابرم

ــ ‌با عطر ِ نان ِ تازه حتا ــ

فرقی نمی کند؛

کشاله که بروم ــ لبخند که بزنی،

باز از پیراهن ِ دیشب‌ام

                                  خشک

هی بی‌قراری می‌چکد.

﷼

صحن ِ خانه

از بوی ِ بغض ِ کهنه

سیر است هنوز.

م. ج.

تحریر اول: 8/ فروردین /86

تحریر نهایی: 22/ فروردین /86

هُرم تو

از شکاف ِ یقه تراویده همیشه،

چه خوش جا کرده‌ای روی سینه‌ام،

بختکم!

م. ج.

از قول من بگو باشد

که این جهان خجالتی است بزرگ

وقتی که شاعری چنین تنهاست و

پس می‌زند پرده را که بنگرد به باران‌ها

و بعد بگوید صبر کن کمی باران، که آمدم من هم.

هرمز علی‌پور