تبليغاتX
ّ بوی کاغذ
چهارشنبه 8 خرداد1387

بهانه‌هایی برای نوشتن

هفتاد غزل از مجموعه‌‌ی کامل شعرهای منزوی،

به لطف وزارت ارشاد حذف شد

مهدی خطیبی

 

حسین منزویبه احمد افرادی که جان ِ نجیب مهربانی

و جهان ِ روشن اندیشه‌های بکر است.

Heard melodies are swee

But those unheard are sweeter

Keats

آهنگ‌های شنیده شده، شیرین و دلنشین‌اند

اما آهنگ‌هایی که ناشنیده مانده‌اند، شیرین‌تر و دلنشین‌ترند.

کیتس

1.

اکنون به زردی نشسته است از جِرم تدخیر و تدخین

انگشت‌هایی که روزی مثل قلم جوهری بود.

شاید بیش از صد بار است که غزل 271 از مجموعه‌ی «از کهربا و کافور» [1] را می‌خوانم و هر بار با افسوسی تلخ با خود می‌گویم: شاعر چه دردمندانه و حسرت‌بار به گذشته‌ی شیرین‌اش می‌نگریسته و اکنونِ خود را در قیاس گذشته‌ی شیرین‌اش، نظاره می‌کرده است. ببینید چه معصومانه در این غزل می‌گرید:

دردا که دیری است دیگر شور سحرخیزی‌اش نیست

آن چشم‌هایی که هر صبح خورشید را مشتری بود

دردا که دیری است دیگر زنگ کدورت گرفته است

آیینه‌ای کز زلالی صد صبح، روشنگری بود.


ادامه‌ی مطلب را بخوانيد...


 ................................................................................. jalilkhani [at] gmail [dot] com  | 

چهارشنبه 18 اردیبهشت1387

محمدعلی بهمنی:

شعر منزوی، چهار قرن از شعر من بزرگ‌تر است

 

محمدعلی بهمنی، عکس از میثم محمدی، خبرگزاری ایسنای زنجانچهارمین آیین پاسداشت حسین منزوی، ماه غزل معاصر ایران، به همت انجمن ادبی اشراق، و با همکاری اداره‌ی‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان و اداره‌ی‌کل امور کتابخانه‌های عمومی استان زنجان، عصر روز 17 اردیبهشت ماه، در تالار اجتماعات کتابخانه‌ی عمومی سهروردی زنجان، برگزار شد.

مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان، در ابتدای این آیین، گفت: «سقف بلند فرهنگ و هنر ایران اسلامی، همواره بر پایه‌ی همت مردان بزرگی استوار بوده است که با بذل جان و زندگی خویش، پایه‌های زندگی را استوار کرده‌اند. عیار بالای عشق و احساس در وجود اینان، بی‌توقعی، پرهیز از شهرت‌طلبی و علاقه‌مندی به گمنامی، از ویژگی‌های این مردان بوده است و منزوی، از جمله‌ی این مردان است».

رضا دینی ادامه داد: «به باور من منزوی، منزوی نبوده است. او در دوران حیاتش، با سرودن شعرهای شورانگیزش، به ما می‌فهماند که در دنیای بزرگی زندگی می‌کند و گوشه‌نشین و منزوی نیست. اکنون نیز که او از میان ما رفته، منزوی نیست، زیرا یاد و خاطره‌اش در میان ما و تمام ایرانیان زنده می‌ماند. البته باید به این مهم نیز توجه کنیم که تمام مردان بزرگ، در عصر خود و در محدوده‌ی جغرافیایی زندگی خود، ناشناخته بودند. آن‌ها آن‌قدر به ما نزدیک هستند که نمی‌توانیم، بزرگی‌شان را ببینیم».


ادامه‌ی مطلب را بخوانيد...


 ................................................................................. jalilkhani [at] gmail [dot] com  | 

یکشنبه 15 اردیبهشت1387

چهارمین آیین پاسداشت حسین منزوی، ماه غزل معاصر ایران

 

حسین منزویچون موریانه، بیشه‌ی ما را ز ریشه خورد

کاری که کرد تفرقه با ما تبر نکرد.

حسین منزوی

 

انجمن ادبی اشراق زنجان در اولین نشست فصلی خود در سال 1387 و در ادامه‌ی سلسله گردهمایی‌های ادبی پیشین خویش، در چهارمین سالگرد درگذشت حسین منزوی، غزلسرای نامی زنجانی، آیین بزرگداشتی با حضور و سخنرانی محمدعلی بهمنی، شاعر نامدار معاصر، خلیل جوادی و غلامرضا طریقی از شاعران پُرکار و مؤثر زنجانی برگزار می‌نماید.

این آیین ساعت 4 عصر روز سه‌شنبه هفدهم اردی‌بهشت‌ماه 1387 در محل تالار اجتماعات کتابخانه‌ی عمومی سهروردی زنجان برگزار خواهد شد و شرکت در آن، برای عموم آزاد است.


ادامه‌ی مطلب را بخوانيد...


 ................................................................................. jalilkhani [at] gmail [dot] com  | 

سه شنبه 10 اردیبهشت1387

دیدن‌ات گرچه شادی‌آمیز است

ولی از غصه نیز لبریز است

در من این حالتِ دوگانه ز تو

التقاء بهار و پاییز است

شادیِ دیدن‌ات ندیده، دلم

با غم رفتن‌ات گلاویز است

هرچه زیباتر است آمدن‌ات،

رفتن‌ات بیش‌تر غم‌انگیز است.

4 اردی‌بهشت 1370 تهران

از تیغ و ترمه و تغزل، حسین منزوی

نشر آفرینش، 1385، ص167


 ................................................................................. jalilkhani [at] gmail [dot] com  | 

شنبه 17 فروردین1387

منزوی به فکر اسطوره‌ها و تلمیح‌های تازه‌ی عشق بود

 

سالار عبدیحسین منزوی به معنای واقعی کلمه٬ شاعر بود و زندگی شاعرانه‌ای داشت. پشتوانه‌ی ادبی اشعار منزوی٬ بسیار قوی است و بی‌جا نیست که به او لقب سلطان غزل ایران و ماه غزل ایران را می‌دهند.

سالار عبدی کارشناس ارشد ادبیات در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه‌ی زنجان٬ در ادامه‌ی مطلب فوق٬ افزود: اسطوره‌شناسی و صور خیال در شعر او به اوج رسیده است. با تمام این حرف‌ها٬ دلیل اصلی مهجور بودن منزوی٬ به خصوص در شهر خودش زنجان، بر من آشکار نیست. آن‌چه مسلم است٬ منزوی نان به نرخ‌ روزخور نبود و با سیاست میانه‌ای نداشت. او هیچ‌گاه زیر پرچم کسی نرفت و تمام تلاش‌اش به ادبیات معطوف بود. پرداختن به شخصیت او٬ به جای پرداختن به اشعارش، و حسادت‌ها و تنگ‌نظری‌ها٬ سبب شد که منزوی به جایگاهی که حق‌اش بود٬ نرسد.


ادامه‌ی مطلب را بخوانيد...


 ................................................................................. jalilkhani [at] gmail [dot] com  | 

جمعه 2 فروردین1387

ما تماشاگران بستانیم

نگاهی به مقاله‌ی غلامرضا طریقی

در مورد مهدی خطیبی، مدیر انتشارات آفرینش و آثار حسین منزوی

مازیار تقوی maziar_taghavi@yahoo.de

 

نز تو مجموعه‌ی آرامشم از هم پاشید

سرنوشتی است، پریشانی بنیادی من

 

تنوع موضوعی، کیفیت متفاوت و کثرت مقالات مندرج در سامانه‌های اینترنتی عموماً نوعی گزینش ناگریر را، بر من ِ علاقه‌مند به مباحث ِ ادبی تحمیل می‌کند. از این رو، غالباً به سراغ نوشته‌هایی می‌روم که نویسندگان‌اش، پیش‌تر آزمون پس داده و حرف و حدیثی تازه و قابل اعتنا برای گفتن داشته باشند.

اما، درنگ بر نوشته‌ای با عنوان «در واکنش به اقدام نشر آفرینش در ویراستاری و تصحیح آثار منزوی، غلامرضا طریقی»، مندرج در سامانه‌ی فرهنگ و گفتگو و  چند سامانه‌ی اینترنتی دیگر» را، سبب دیگر بود. مگر می‌شود دلبسته‌ی شعر و به خصوص غزل بود و از کنار نام حسین منزوی بی‌تفاوت گذشت؟ از این رو، به جای آن که ـ‌مطابق ِ معمول‌ـ نوشته را بایگانی کنم و برای خواندن‌اش به انتظار ِ فرصتی مناسب بنشینم، در جا و در همان سامانه‌ی اینترنتی،  با شوق به خواندن آن مشغول شدم. اما، متأسفانه مرور ِ همان چند خطِ آغازین ِ مقاله‌ی آقای طریقی کافی بود، تا حسی تلخ جایگزین آن شوق آغازین شود.


ادامه‌ی مطلب را بخوانيد...


 ................................................................................. jalilkhani [at] gmail [dot] com  | 

یکشنبه 12 اسفند1386

منزوی، مرگِ غزل را به تأخیر انداخت

دست‌نوشته‌های منزوی را خریده‌اند، نه خود او را

مهدی جلیل‌خانی

 

حسین منزویاشاره: غلامرضا طریقی، شاعر غزل‌پرداز و خوش‌قریحه‌ی زنجانی، اکنون در بندرعباس زندگی می‌کند و به تازگی برای ارتباط‌گیری با دوستداران و مخاطبان شعر خویش در هر کجا که هستند، وبلاگی راه‌اندازی کرده که به قول خودش، همسر او آن را به خاطر کسالت بعد از تصادف رانندگی‌شان اداره می‌کند. او پیش‌تر در اعتراض به نشر نابسامان آثار حسین منزوی توسط نشر آفرینش، یادداشتی را در اینترنت (ابتدا در وبلاگ «بوی کاغذ») منتشر ساخت که بیانگر اعتراض او به این روند بود. او اکنون در این مصاحبه علاوه بر نقل سرگذشت خویش و آثار در دست انتشارش، با تأکید بر جلوگیری از این روند نامبارک، خانواده و دوستداران منزوی را به همصدایی در این اعتراض فرامی‌خواند.


ادامه‌ی مطلب را بخوانيد...


 ................................................................................. jalilkhani [at] gmail [dot] com  | 

یکشنبه 5 اسفند1386

شعر و شاعران زنجان

سالار عبدی

 

حسین منزویزنجان شهر غریبی است. از دیرباز این شهر ـ که به قول حسین منزوی مادر مهربان همه‌ی ماست ـ مهد علم و ادب و فرهنگ بوده است، اما در هیچ مقطعی از تاریخ به جایگاه شایسته و در خور خود نرسیده است. حتا هم‌اکنون که دیگرانی ـ به حق یا ناحق ـ پرچم زعامت و سالاری عرصه‌ی شعر و سخنوری را به اهتزاز درآورده‌اند؛ شاعری به بزرگی منزوی در همین شهر و از شهروندان همین دیار فرهنگ‌خیز چنان تحول و دگردیسی شگرفی در شعر معاصر به وجود آورده است که در شعر هزار و اندی ساله‌ی مکتوب این سرزمین بسیار ارزشمند و پراهمیت است، بی‌آنکه پرچمی از او با این ادعا در اهتزاز دیده شود. تحقیق و تفحص در مورد پیشینه و سابقه‌ی فرهنگی ادبی شهرمان زنجان کاری است گسترده و دامنه‌دار. چه، این شهر مردانی در خود پرورانده است که هرکدام همچون نهنگی در دریای زرین فرهنگ و ادب این سرزمین به شمار می‌روند.


ادامه‌ی مطلب را بخوانيد...


 ................................................................................. jalilkhani [at] gmail [dot] com  | 

یکشنبه 5 اسفند1386

غلامرضا طریقی:

نسل غزلسرای امروز به منزوی مدیون است

 

غلامرضا طریقی مجموعه‌هایی را برای انتشار آماده دارد.

به گزارش خبرنگار بخش كتاب خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، مجموعه‌ی شعر «جهان غزلی عاشقانه است» شامل شعرهایی سروده‌ی سال‌های 83 تا 86، از سوی نشرهزاره‌ی ققنوس به‌چاپ خواهد رسید.

این مجموعه كه بخش عمده‌اش را غزل‌های طریقی تشكیل می‌دهد، سه بخش غزل با عنوان «جهان غزلی عاشقانه است»، شعرهای كوتاه با نام «كوتاه‌تر از آه» و شعر نو با عنوان «همراه من در دسترس نیست» را شامل می‌شود، به‌همراه تعدادی دوبیتی، رباعی و شعر نیمایی.

او همچنین مجموعه‌ی شعرهای عامیانه و ترانه‌هایش را از ابتدا تا امروز با عنوان «خاطره‌هامو پس بده» با انتخاب و مقدمه‌ا‌ی از محمدعلی بهمنی توسط نشر چی‌چی‌كا به‌چاپ می‌رساند.

«عروس زرد» هم ترجمه‌ای است از گزیده‌ی شعرهای روسی نصرت كسمنلی (شاعر درگذشته‌ی جمهوری آذربایجان) كه آن‌را از روسی به فارسی ترجمه كرده و به‌همراه مجموعه‌ی غزل‌های جدیدش با عنوان احتمالی «اقلیما» برای انتشار به نشر هزاره‌ی ققنوس سپرده است.


ادامه‌ی مطلب را بخوانيد...


 ................................................................................. jalilkhani [at] gmail [dot] com  | 

پنجشنبه 25 بهمن1386

دوستی تازه و مهربان یافته‌ام سالار عبدی نام، که پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد ادبیات‌اش را برای اولین بار به نقد و بررسی شعر معاصر زنجان اختصاص داده است. پریشب که با سالار جان عبدی سخن به کار و بار پایان‌نامه‌اش کشید، از مهمانی‌ای گفت که شب پیش‌اش در آن با خانم لاله شاهمرادی آشنا شده است. گویا دو شعر با دست‌خطِ منزوی هدیه شده بوده به این بانو که سالار هم آن‌ها را به امانت گرفته است. همین کافی بود تا مرا بکشاند خانه‌ی آرام‌بخش خود، بی‌حضور سبز بانویِ مهربان‌اش اما، هُدا خانم.

می‌گفت که به گمان قریب به یقین جایی چاپ نشده‌اند؛ دومین شعر در «از ترمه و تغزل» ص ۲۲۵ منتشر شده است؛ با این دو تفاوت که در کتاب مذکور «امیره» و «بادمان» به جای «اسیره» و «مادیان» نشسته است، و انگار منزوی تا لحظه‌ی چاپ شدن شعر همواره به تغییر کلمه‌ها و به‌گزینی آن‌ها می‌اندیشیده است، که در مقالی دیگر مفصل بدان خواهم پرداخت.

باری اما، سالارم که می‌خواند، همین‌طور بی‌اختیار  اشک بود که به هق‌هق‌ام انداخت و  بعد سکوتِ ساکتِ سرد...


ادامه‌ی مطلب را بخوانيد...


 ................................................................................. jalilkhani [at] gmail [dot] com  | 

چهارشنبه 4 مهر1386

همچنان از ظلم

غلامرضا طریقی

 

اشاره: غلامرضا طریقی شاعر نام آشنای زنجانی متولد 1356 زنجان است. او اکنون چند صباحی‌ست که در بندرعباس زندگی می‌کند، و این روزها انتشار دومین مجموعه‌ی شعر خویش را تجربه می‌کند. گفتنی‌ست اولین مجموعه‌ی شعر او با نام «آن‌قدر پُرم از تو که کم مانده ببارم» در سال 1378 منتشر شده بود.

چند شعر زیبا از او خوانده‌ام و بدون این‌که بشناسمش، دوستش دارم؛ آن هم فقط با شعرهایش. تا این‌که متن زیر را در اعتراض به ناشر و ویراستار آثار منزوی، برای نشر از این وبگاه برایم ایمیل کرد. با تشکر و سپاس از او، بدون هیچ داوری و تکمله‌ای بر این یادداشت، تنها یاران شاعر و دوستاران ادبیات دیرپا و غرورمند فارسی را به مدارا و آرامش فرامی‌خوانم و بیتی از غزل خودِ طریقی چاشنی می‌کنم برای همه‌ی آن‌چه‌ها که گذشته و می‌گذرد:

لبخند را به روی لبانت چه پایدار

اخم تو را چه زودگذر آفریده است.


ادامه‌ی مطلب را بخوانيد...


 ................................................................................. jalilkhani [at] gmail [dot] com  | 

دوشنبه 26 شهریور1386

شاعر مگوهای نابخشودنی

 

حسین منزوی مهرماه 1325- اردیبهشت 1383منزوی از «مگوهایی» سخن گفت كه برای نسل امروز حتا فكر كردن به آن گناهی غیرقابل بخشش محسوب می‌شود. او از عشق سخن گفت، عشقی كه جریان داشت.

اول مهر ماه شصت و یكمین سالروز تولد مرحوم حسین منزوی شاعر و غزلسرای بزرگ زنجانی است، به همین منظور مهدی خطیبی، پژوهشگر و ویراستار آثار حسین منزوی در گفتگو با خبرنگار سرویس فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه‌ی زنجان، ضمن بیان مطلب فوق افزود: «بر خلاف هنجار پذیرفته شده‌ی ایرانی، نمی‌خواهم و نمی‌كوشم در مدح منزوی بگریانم، بلكه می‌خواهم از شاعری سخن بگویم كه در سال 1350 با كتاب "حنجره‌ی زخمی تغزل" متولد شد و به مهمترین تلاش هنریِ خود كه همانا غزل بود و به آن معروف و مشهور نیز هست، تمركز كرد».


ادامه‌ی مطلب را بخوانيد...


 ................................................................................. jalilkhani [at] gmail [dot] com  | 

جمعه 15 تیر1386

عشق، یک همیشه است

مهدی خطیبی

 

برای جان بیدار نسلم:

مهدی جلیل‌خانی

او که مرا واداشت تا در مورد حسین منزوی سخن بگویم.

 

پیش‌درآمد:

تو را به کینه چه دینی است، کاش می‌آمد

کسی که دین ِ جهان را به عشق ادا می‌کرد.

حسین منزوی

 حسین منزوی

سال‌هاست که می‌خواهم از منزوی بنویسم، خاصه که در این ایام، کتاب‌هایش به کوشش من چاپ می‌شود: «هم چنان از عشق»، «تیغ زنگ‌زده»، «دیدار در متن یک شعر»، «تیغ و ترمه و تغزل» و... .

سال 1382 بود، دوست ناشرم آقای فتحی از من خواست که به عنوان مشاور و ویراستار انتشارات آفرینش با او همکاری کنم. وقتی آغاز کردم، دیدم، چقدر کار چاپ نشده از منزوی نزد اوست. می‌دانید، شاعر عزیز ما شنیدنی بود نه دیدنی.

به هر طریقی بود ناشر را مجاب کردم که می‌بایست کتاب‌ها چاپ شود. او هم با این قول پذیرفت که تمام عواقب برخورد شاعر عزیزمان را بپذیرم. (خاصه عواقب مالی را اگر چه پیشترها تمام آن را ستانده بود) پذیرفتم. اولین کار برگزیده‌ای از افسانه‌های آذربایجان بود که نام یکی از افسانه‌ها را بر پیشانی کتاب نشانده بود: «تیغ زنگ زده». کتاب یک ماه پس از مرگ او چاپ و منتشر شد. پس از آن هم کتاب‌های دیگر... .


ادامه‌ی مطلب را بخوانيد...


 ................................................................................. jalilkhani [at] gmail [dot] com  | 

چهارشنبه 19 اردیبهشت1386

شانزدهم اردیبهشت ماه سومین سالگرد حسین منزوی، غزلسرای نامی زنجانی بود. نمی‌دانم این غزلش را برای چگونه یادکردی بازنشر می‌دهم. اما برای هر چه هست و به خاطر هر که هست، یاد حسین منزوی را تازه می‌کند. خاک بر او گوارا، خاک بر او خوش باد!

 

ای بوی دوست! شب همه شب در بَر منی

یادِ مدام حافظه‌ی بستر منی

ای دوست، ای خیال خوش، ای خوابِ خوش‌ترین!

تا زنده‌ام، تو زنده‌ترین در سر منی

افلاک را به خاک، تو آموختی زعشق

پرواز من تویی که تو بال و پر منی

آفاق جانم از تو سحر در سحر شده است

ای مشرق من! ای که سحرگستر منی

بی‌نام تو مباد مرا نامه‌ای که تو

شعر مکرر همه‌ی دفتر منی.

 

 حسین منزوی 1383- زنجان 1325

اردیبهشتِ خوش، شب و شعر و شرابِ خوش

اما نه بی‌تو، کز همگان خوش‌تر منی

بی‌تو بهار و هر چه در او، نیست باورم

ای سبزه‌رو! که سبزترین باور منی

خاک از بهار اگر تن خاکی‌م از تو یافت،

این جان تازه، ای که بهارآور منی

می‌نوشمت به شادی آن‌کس که جز تو نیست

ای باده‌ی همیشه که سُکرآور منی

هر جرعه‌ای که می‌خورم از تو معطر است

برگِ گلی، رها شده در ساغر منی.

 

از شوکران و شکر، حسین منزوی، مصحح و نمونه‌خوان:

مهدی خطیبی، چاپ سوم، بهار 1385، نشر آفرینش، صص 2 و 71


 ................................................................................. jalilkhani [at] gmail [dot] com  |