طنز، تلنگری به تفكر مخاطب است
شاعران جوان زنجانی، با تمام وجودشان برای شعر تلاش میكنند
شاعر مجموعهی «خیابان خوابها» گفت: لازمهی شعر طنز، ایجاد تفکر و تبسم در مخاطب است. شعر طنز، تلنگری به تفكر مخاطب میزند و در عین حال، بعضی از مفاهیم را به گونهای بیان میكند كه خندهای هم بر لب مینشاند.
خلیل جوادی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقهی زنجان، پیرامون طنز در شعر افزود: به گفتهی مولیر، طنز، اصلاح حماقتهای جامعه است. زمانی كه نمیتوان با بیان جدی به نقد جامعه پرداخت، قالب طنز با شیرینی خاص خود تلخی مطلب را تعدیل و مخاطب بیشتری پیدا میكند.
وی در خصوص لزوم سادهگویی در شعر معاصر گفت: در طول تاریخ ادبیات، شاعران بزرگی چون خاقانی را داشتهایم كه چون ساده شعر نگفتهاند، مخاطبان خاصی داشتهاند. از طرفی، شاعرانی چون سعدی را داریم كه به دلیل سادگی و روانی اشعارشان، تمام اقشار جامعه كلامشان را میفهمیدند. سادهگویی در جذب مخاطب بیشتر، مؤثر است. وظیفهی شاعر سادهگویی است، زیرا مردم باید شعر او را بفهمند. در عین حال میتوان مفاهیم عمیق را در بیان ساده گنجاند و شعر را به گونهای گفت كه علاوه بر اینکه خواص از آن بهرهمند میشوند، عوام نیز از آن لذت برده و آن را درك كنند. در سالهای اخیر، سعیام بر سادهگویی و داشتن قالب طنز در اشعارم بوده است.
این شاعر معاصر زنجانی خاطر نشان ساخت: وقتی ذهن شاعر، به شیوهی خاصی عادت میكند، شعر او به بیراهه میرود. مثلاً اگر بخواهیم چون حافظ شعر بگوییم و هیچ نوآوری در شعرمان ایجاد نكنیم، هیچ كاری انجام ندادهایم. باید مرحلهی تقلید را پشت سر بگذاریم و از عادت دادن ذهنمان به شیوه و سبك شاعران دیگر خودداری كنیم. تمرین، تلاش و دقت، لازمهی كار شاعر است. او باید بتواند آن چیزی را كه در جامعهاش اتفاق میافتد، ببیند و حتا با مكاشفه در جامعه چیزهایی را هم كه از دید دیگران مخفی مانده است، با ذرهبین درشت كرده و بیان كند.
خلیل جوادی اضافه کرد: در ابتدای فعالیت ادبیام، از شعر شاعران بزرگ ایران، الگو گرفتم ولی امروز وقتی میخواهم شعر بگویم، به سراغ مطالعه نمیروم، چون اعتقادم این است كه مطالعه مرا به فضای شعر دیگران میبرد و جلوی استقلال اشعارم را میگیرد. هرچند كه یك شاعر باید دانستههای گستردهای در علوم مختلف كسب کند تا با دانش كافی شعر بگوید.
جوادی در خصوص شعر شاعران زنجان، اظهار داشت: زنجان، شهر هنرپروری است و شاعران جوان زنجانی، اشعار قدرتمند و خوبی دارند كه گاهی شاعران چیرهدست هم نمیتوانند این گونه شعر بسرایند. این شاعران جوان، خیلی جدی به شعر نگاه کرده و با تمام وجودشان برای شعر تلاش میكنند. شاید این وضعیت نوعی تبعیت از سلوك مرحوم حسین منزوی باشد. وسواس در واژهگزینی، دقت در مفهوم، دقت در انتخاب اوزان و قالب شعری، از ویژگیهای شعر نوین زنجان است و در آینده از زنجان شاهد حضور چهرههای شاخص در عرصهی شعر كشور خواهیم بود.
این شاعر ترانهسرا، با تأكید بر اینكه متولی امور فرهنگی و هنری نمیتواند شاعر را هدایت كند، گفت: حسین منزوی را همهی فارسیزبانان دنیا میشناسند. هیچ اداره، انجمن و یا تشكلی نمیتواند حسین منزوی بسازد، زیرا شعر یك امر درونی است و این تلاش خود شاعر است كه سبب بالندگی شعر او میشود. هنر، ذاتاً متجاوز است و بدون اینكه ویزا بگیرد، از مرزها عبور میكند و بر دلها مینشیند. البته متولیان امور فرهنگی و هنری، وظیفهی خدمترسانی به هنر را دارند. ولی اینطور نیست كه اگر فرهنگسرایی، كلاس شعر دارد، این كلاس میتواند شاعر تربیت كند. شاعر، سمت و سوی خاص خود را دارد و هیچگاه تحت تأثیر جهتدهی خاص متولیان، شعر نمیگوید.
جوادی در خصوص مجموعهی شعر «خیابان خوابها» توضیح داد: خیابان خوابها، ترانهای بود كه اجرای موسیقاییاش قبل از انتشار كتاب، با آهنگسازی فؤاد حجازی و خوانندگی علیرضا عصار، ارائه شد و با استقبال مردم مواجه گردید. چهار سال بعد، این مجموعهی شعر را منتشر نمودم ولی متأسفانه به دلیل اینكه این مجموعه خوب توزیع نشد و در دسترس مردم قرار نگرفت، نمیتوان انتظار استقبال مطلوب را از آن داشت. ولی كسانی كه كتاب را دیدند و خواندند از آن استقبال کردند و راضی بودند.
شایان ذكر است كه تازهترین مجموعهی خلیل جوادی در حال اخذ مجوز میباشد و قرار است كه انتشارات آوای كلار این مجموعه را كه حاوی ترانههای اجرا شده و اجرا نشدهی وی و بیشتر در قالب طنز است، منتشر نماید.